Prawie każdy remont, malowanie samochodu czy prace w warsztacie kończą się tym samym: w garażu lub magazynie zostają puszki z resztkami farby, zaschnięte pędzle, zużyte rozcieńczalniki i opakowania, których nie wiadomo, gdzie wyrzucić. Część tych materiałów przestaje nadawać się do użycia, a część po prostu nie jest już potrzebna. Produkty malarskie zawierają składniki, które nie powinny trafiać do zwykłego kosza ani do kanalizacji, dlatego obowiązują dla nich osobne zasady postępowania. W tekście opisujemy, jakie odpady powstają w domach i firmach, czym różnią się farby wodne od rozpuszczalnikowych oraz jak klasyfikuje się takie odpady. Wyjaśniamy też, jak przebiega proces przetwarzania i co dzieje się z pustymi opakowaniami. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, dlaczego odpady malarskie wymagają innego traktowania niż zwykłe śmieci.
Jakie odpady farbowe powstają w domu i w firmie
W gospodarstwie domowym są to głównie resztki farb ściennych, emalii do drewna i metalu, lakierów, podkładów oraz rozcieńczalników. Do tego dochodzą wałki, pędzle, taśmy i folie zabrudzone farbą oraz puszki, w których produkt zdążył zaschnąć. Ilości są zwykle niewielkie, ale zebrane przez lata potrafią zająć sporo miejsca w piwnicy.
W firmach skala jest inna. Zakłady lakiernicze, drukarnie, warsztaty blacharskie i producenci wyrobów metalowych wytwarzają odpady regularnie: osady z kabin lakierniczych, szlamy farbowe, zużyte rozpuszczalniki z mycia narzędzi, filtry, ścierki czyszczące i przeterminowane materiały. Przy tak różnorodnym strumieniu odpadów istotne jest, by od początku segregować je według rodzaju. Specjalistyczne firmy zajmują się taką działalnością, a przykładem jest utylizacja farb, obejmująca również odpady z drukarni i lakierni.
Czym różnią się farby wodne od rozpuszczalnikowych w gospodarce odpadami
Farby wodne, takie jak większość lateksowych i akrylowych, mają jako nośnik wodę, a ilość lotnych związków organicznych jest w nich mniejsza. Nie oznacza to jednak, że można je wylewać do zlewu. Zawierają pigmenty, spoiwa i dodatki konserwujące, które obciążają oczyszczalnie ścieków i środowisko.
Wyroby rozpuszczalnikowe, czyli większość lakierów, emalii alkidowych, nitro czy poliuretanowych, są zwykle łatwopalne i zawierają substancje szkodliwe dla zdrowia. Ich odpady wymagają ostrożniejszego magazynowania, z dala od źródeł ognia i w szczelnych pojemnikach. Różnica wpływa też na sposób przetwarzania: odpady z wysoką zawartością rozpuszczalników częściej poddaje się odzyskowi lub termicznemu przekształcaniu, a wodne często wymagają najpierw odwodnienia lub stabilizacji.
Jak oznacza się i klasyfikuje odpady z farb
Odpady z farb i lakierów mają przypisane kody w katalogu odpadów, a o właściwym kodzie decyduje skład i pochodzenie. Inaczej klasyfikuje się odpady zawierające substancje niebezpieczne, a inaczej te, które ich nie zawierają. Różnicuje to także dokumentację, sposób przekazania odpadów i wymagania wobec odbiorcy.
W praktyce pomocne są informacje z karty charakterystyki produktu oraz piktogramy na opakowaniu. Wskazują one, czy materiał jest łatwopalny, drażniący lub szkodliwy dla środowiska wodnego. Firmy prowadzą ewidencję odpadów, a jej zasady określają przepisy, których szczegóły najlepiej potwierdzić u doradcy ds. ochrony środowiska lub w urzędzie.
Przez jakie etapy przechodzi utylizowana farba
Proces zaczyna się od odbioru i identyfikacji odpadu. Sprawdza się, co znajduje się w pojemnikach, jaki to rodzaj materiału i czy można go łączyć z innymi partiami. Następnie odpady są transportowane w sposób dostosowany do ich właściwości, na przykład w szczelnych, oznakowanych opakowaniach.
W instalacji odpady są sortowane i kierowane do odpowiedniej metody przetwarzania. Najczęściej wyróżnia się kilka dróg:
-
odzysk rozpuszczalników przez destylację,
-
wykorzystanie energetyczne odpadów o wysokiej wartości opałowej,
-
termiczne przekształcanie w wyspecjalizowanych instalacjach,
-
obróbka fizykochemiczna szlamów i odpadów wodnych,
-
stabilizacja pozostałości przed ich dalszym zagospodarowaniem.
Na końcu wystawia się dokumenty potwierdzające przekazanie i przetworzenie odpadu.
Gdzie trafiają puste opakowania po farbach
Opakowanie, z którego farba została dokładnie wykorzystana, a w środku zostały jedynie suche resztki, traktuje się inaczej niż puszka z płynną zawartością. Takie metalowe lub plastikowe pojemniki mogą być kierowane do recyklingu, jeśli nie są zanieczyszczone w stopniu wykluczającym ten proces. Zasady segregacji ustala gmina, dlatego przed oddaniem puszek warto sprawdzić regulamin lokalnego punktu selektywnej zbiórki.
Opakowania z pozostałościami niebezpiecznych substancji zwykle zalicza się do odpadów niebezpiecznych i przekazuje wyspecjalizowanym odbiorcom. Mieszkańcy mogą oddać je w punkcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, a firmy przekazują je na podstawie umowy z uprawnionym podmiotem. Puszek po lakierach nie należy dociskać ani przebijać, a pokrywy lepiej zamknąć, aby ograniczyć wycieki i opary podczas transportu.
